چهارشنبه, 23 آبان 1397 ساعت 11:00

پوپولیسم یارانه و قاچاق سوخت برای پنهان کردن آثار افزایش نرخ دلار  

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

هاتف فرج اللهی

 عصراقتصاد: از زمان افزایش بی حد و مرز نرخ ارز در کشور سودای قاچاق سوخت مناطق مرزی را در بر گرفته است، به گونه ای که آمار ها نشان می دهد که میزان قابل توجهی از تقاضای سوخت مربوط به قاچاق است. در این راستا بسیاری بر این باورند که عامل اصلی قاچاق پایین بودن قیمت بنزین در ایران است، اما سوال این است که آیا اگر نرخ دلار مثلا 2000 تومان بود، باز هم قاچاق سوخت با این قدرت ادامه داشت؟

بر این اساس گفته می شود عده ای به دنبال این هستند که یارانه سوخت حذف شده و قیمت حامل های انرژی ازایش پیدا کند. علاوه بر این موضوعات دیگری نیز مطرح می شود مانند این که دهک های بالای جامعه بیشتر سوخت مصرف می کنند. این در حالی است که عامل اصلی افزایش قاچاق افزایش نرخ ارز است.

با این وجود برخی نیز بر این باورند که این نوع اقدامات می تواند در راستای افزایش قیمت سوخت باشد. به این گونه که این اقدامات تبلیغاتی برای پنهان کاری آثار سو افزایش نرخ دلار انجام شده باشد.

ایرنا در این خصوص می نویسد: شیوه کنونی پرداخت یارانه بنزین مصداق بی عدالتی به شمار می رود به طوری که اقشار ثروتمند و مرفه که دارای بیشترین خودرو هستند بالاترین سود را برده و اقشار فقیر، نیازمند و یا افرادی که به هر دلیلی تمایلی برای داشتن خودرو ندارند، کم ترین بهره را از این یارانه می برند.

ایران یکی از بزرگ ترین توزیع کنندگان یارانه سوخت و بنزین در دنیاست؛ به طوری که بر اساس گزارش ها، یارانه پنهانی که برای بنزین پرداخت می شود روزانه به ۳۵ میلیون دلار و سالیانه به بیش از ۱۲.۵ میلیارد دلار می رسد.

البته در صورت ورود یک میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو جدید به جاده های کشور در سال آینده، میزان یارانه پنهان پرداختی به بنزین به روزانه ۴۵ میلیون لیتر و سالیانه به حدود ۱۶.۵ میلیارد دلار افزایش خواهد یافت.

توزیع حجم بالای یارانه سوخت و بنزین با هدف توزیع عدالت و بهره مندی همگانی از سوخت ارزان انجام می شود اما بررسی ها نشان دهنده انحراف در دستیابی به اهداف مورد نظر است.

یارانه به ۲ نوع تقسیم می شود، «یارانه مستقیم» به صورت نقدی به افراد پرداخت می شود اما «یارانه پنهان» به صورت غیر نقدی و بدون اینکه به مردم اعلام شود برای تامین کالاهای مختلف مانند بنزین توسط دولت هزینه می شود.

در واقع، روند توزیع یارانه پنهان بنزین و سایر انواع سوخت به گونه ای است که به جای قشرهای کم برخوردار و دهک های پایین جامعه، گروه های مرفه و ثروتمند از این یارانه سود شده اند.

اقتصاددانان جمعیت هر جامعه ای را به لحاظ درآمد و مصرف به ۱۰ رتبه تقسیم بندی می کنند و هریک از این رتبه ها را دهک می نامند.

دهک اول نشان دهنده ۱۰  درصد از خانوارهایی است که کمترین هزینه سالیانه را داشته اند. بنابراین می توان گفت این دسته از خانوارها جزو فقیرترین قشرهای جامعه محسوب می شوند.

در نقطه مقابل، دهک دهم، ۱۰  درصد از خانوارهایی را نشان می دهد که بیشترین مبلغ را صرف هزینه سالیانه خود کرده اند، که این دسته از خانوارها از مرفه ترین افراد به شمار می روند.

بر اساس گزارش ها سه دهک ثروتمند و مرفه جامعه، به تنهایی نیمی از یارانه پنهان بنزین را به خود اختصاص می دهند.

بر این اساس، مدیرعامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت چندی پیش از اختصاص نیمی از یارانه بنزین به سه دهک‎ پردرآمد جامعه خبر داده و گفته بود، اگر روند مصرف به همین شکل ادامه یابد در چند سال آینده، بخش عمده‎ بودجه کشور باید به پرداخت یارانه سوخت اختصاص یابد.

محسن دلاویز تاکید کرد: پرداخت ارقام هنگفت به عنوان یارانه بنزین که نیمی از آن به دهک‎های ثروتمند جامعه اختصاص می‎یابد و همین طور قاچاق بنزین با قیمت یارانه‎ای، هر دو از نمودهای بی‎عدالتی است.

وی افزود: بی شک اگر برای مردم تبیین شود که قیمت کنونی بنزین، چگونه در ترویج این بی‎عدالتی نقش داشته است، در اصلاح قیمت‎گذاری‎ سوخت همراهی خواهند کرد و از این چالش که تبعات منفی آن رو به افزایش است، عبور می کنیم.

البته باید توجه داشت که مرفهان به عنوان تنها برندگان یارانه بنزین به شمار نمی روند قاچاقچیان بنزین نیز روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر بنزین را به کشورهای همسایه قاچاق می کنند و سود سرشاری از شیوه فعلی توزیع یارانه به جیب می زنند.

به نوشته ایرنا، بی عدالتی موجود در شیوه کنونی توزیع یارانه سوخت باعث شده است پیشنهادهایی برای تغییر این رویه ارایه شود که از جمله آنها می توان به پرداخت یارانه مستقیم به جای یارانه پنهان و همچنین اختصاص اعتبار برای توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی اشاره کرد تا بدین ترتیب همه اعضای جامعه بویژه دهک های پایین و افراد فاقد خودرو نیز از این یارانه بهره شوند.

با این وجود باید به این نکته اشاره کرد که آیا اگر یارانه سوخت حذف شود، دهک های پایین جامعه می توانند اصلا هزینه سوخت را پرداخت کنند؟

این در حالی است که ریشه اصلی، یعنی بالا بودن نرخ ارز را از یاد برده ایم و به خبرسازی هایی میپردازیم که می تواند جامعه را دچار مشکلاتی عدیده کند.

افزایش قیمت سوخت موج جدیدی از تورم را به راه می اندازد که قدرت خرید را در افراد کمبرخوردار جامعه از این هم کمتر خواهد شد و این مساله برای اقتصاد کشور مشکلاتی جبران ناپذیر را به همراه خواهد داشت.

 

 

 

خواندن 87 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395